Điện Voi Ré ở Huế là một điện thờ nhằm tôn vinh những chú voi có công với đất nước. Nơi đây ghi dấu một câu chuyện cảm động về các chiến binh oai hùng xưa, thể hiện tinh thần trọng tình trọng nghĩa của dân tộc Việt Nam hào hùng khí phách, có thuỷ có chung.
Điện Voi Ré – bạn đã từng nghe chưa?
Sẽ là một thiếu sót đáng tiếc nếu bạn đi du lịch Huế chỉ thăm các đền đài lăng tẩm nổi tiếng mà bỏ quên điện Voi Ré. Nằm ở phường Thuỷ Biều, chỉ cách trung tâm thành phố tầm 5km, cách Hổ Quyền khoảng 400m, điện Voi Ré là di tích lịch sử thuộc quần thể di tích cố đô Huế.
Điện Voi Ré không có quy mô lớn rộng hay kiến trúc đa dạng phong phú, nên nó chưa được đưa vào khai thác du lịch, thậm chí cả người dân địa phương cũng ít ai từng đến tìm hiểu nơi đây. Chính vì thế mà điện vẫn còn giữ nguyên vẻ hoang sơ, vừa mang giá trị nhân văn sâu sắc, vừa là điểm tham quan độc đáo, rất phù hợp cho những ai yêu thích khám phá văn hoá.
Đạp xe chầm chậm qua làng Thuỷ Biều, dạo bước quanh hồ bán nguyệt toả ngát hương sen thơm mát, nhìn lên góc đồi xanh thoai thoải, bạn sẽ thấy điện Voi Ré rêu phong, trầm mặc. Sẽ càng thú vị hơn khi bạn được nghe câu chuyện đặc biệt về lòng trung thành, quả cảm của loài Voi, đồng thời được tận mắt thấy dân tộc ta ghi nhận công trạng của Tượng Ré, Tượng Bích, Tượng Nhĩ, Tượng Bôn như thế nào.
Điện Voi Ré có gì đặc biệt?
Ðiện Voi Ré được xây dựng năm 1817 trên khu đất rộng 2.000m2 phía Đông Nam đồi Thọ Cương, vòng thành bao quanh rộng 44m, dài 44,6m. Miếu Tượng dài 2,6m, rộng 2,2m. Ðiện có cấu trúc theo kiểu “trùng thiềm điệp ốc” gồm 5 gian 2 chái, mái lợp ngói liệt, tiền đường kiểu vỏ cua. Mộ Voi Ré và Voi Ô Long đắp nổi hình chữ nhật, dựng bia bằng đá thanh.
Điện Voi Ré được xây dựng trên nguyên tắc chung về thuật phong thủy của Đông phương: lấy Thành Lồi (thành cũ của người Chàm) có sẵn để làm bình phong che chắn cho ngôi điện, tiếp đến là hồ Điện tạo nên yếu tố thủy (minh đường) và tăng thêm giá trị mỹ học cho công trình.
Kiến trúc điện theo kiểu chữ “môn”:
- Bên ngoài có vòng la thành xây bằng gạch. Phía trước cổng tam quan có hệ thống bậc cấp đi lên gồm 17 bậc; bên trên chính giữa ở lối chính có ba chữ Hán bằng sành “Nghiễm Nhược Lâm”. Thẳng theo lối chính, trước khi vào đến sân miếu, là một bức bình phong Long Mã.
- Bên trong trang trí bằng hệ thống liên ba bằng gỗ với 104 ô hộc chủ yếu là chữ Thọ theo lối triện và hoa lá chim muông. Chính giữa ngôi miếu là một bức hoành phi khắc nổi ba chữ Hán màu vàng “Long Châu Miếu”, bức hoành phi này được làm lại mới vào năm Khải Định thứ 2 (1917). Trong điện nguyên xưa có thờ 15 bài vị thờ các vị thần bảo hộ lính. Hiện nay, trong miếu chỉ còn lại bài vị của 4 vị thần là: thần Thiên Sư, thần Chúa Động, thần Hồng Nương, thần Tiền Hậu Khai Khẩn.
- Hai bên là Đông Phối Điện và Tây Phối Điện, đây là nơi thờ những con voi lập được nhiều chiến công trong trận mạc vào thời kỳ quật khởi dựng xây đế nghiệp của triều Nguyễn, và đồng thời đây cũng làm nơi khoản đãi quan khách sau khi tế lễ. Trước hai ngôi nhà này, còn có hai tòa miếu phụ thờ thần vị voi, còn được gọi là miếu Tượng.
- Sau chính điện là hai gò đất, xây thành xung quanh, trước có bia đá đề “Ô Long Tượng Mộ” (mộ voi Ô Long)
Đặc biệt, trước mặt điện Voi Ré là Hồ Điện. Với diện tích khoảng 1.000m², độ sâu chừng 3m, hai bên không kè đá, mặt hồ từng tràn ngập những đóa sen thơm ngát vào mùa Hạ. Quanh năm hồ cho không khí mát dịu trong lành. Tương truyền rằng ngày xưa trước mỗi trận đấu giữa Voi và Hổ, các quản tượng thường đưa Voi đến uống nước ở chiếc hồ này. Hành động nỳ mang tính tâm linh, với niềm tin rằng Voi uống nước hồ thanh trong, sẽ được tăng thêm dũng khí và may mắn trong trận quyết đấu.
Từ câu chuyện cực kỳ cảm động về tiếng Ré vang trời lở đất…
Truyện kể rằng dưới thời Trịnh – Nguyễn, trong một trận giao tranh với quân đội Đàng Ngoài, có một dũng tướng của Đàng Trong đã hy sinh giữa trận tiền. Đau buồn trước cái chết của chủ, con voi của vị dũng tướng đã chạy một quãng đường dài hằng trăm dặm từ chiến địa về tận thủ phủ Phú Xuân (là Huế bây giờ), đến địa phận phía đông đồi Thọ Cương, thuộc phường Thuỷ Biều hiện tại, con voi đã ré (rống) lên một tiếng vang trời lở đất đầy phẫn uất, đau thương rồi phủ phục xuống, trút hơi thở cuối cùng. Cảm động trước lòng trung thành của chú voi nặng nghĩa tình, người dân địa phương đã làm lễ an táng, xây mộ cho voi, gọi tên là mộ Voi Ré.
Đến thời Gia Long, nhà vua đã cho xây bên cạnh mộ Voi Ré một ngôi miếu thờ các vị thần bảo vệ. Miếu này thờ 4 con voi dũng cảm nhất trong các trận chiến triều Nguyễn, đã được ghi nhận công trạng và phong tước hiệu Đô Đốc, gồm: Đô Đốc Hùng Tượng Ré; Đô Đốc Hùng Tượng Bích; Đô Đốc Hùng Tượng Nhĩ và Đô Đốc Hùng Tượng Bôn. Miếu thờ có tên là Long Châu Miếu, nhưng dân gian vẫn quen gọi ngôi điện này là Voi Ré để nhớ về chú voi oai hùng năm xưa.
….Đến ý nghĩa nhân văn sâu sắc của điện Voi Ré
Xưa kia, triều đình tổ chức lễ tế ở điện Voi Ré 2 lần mỗi năm, vào mùa Xuân và mùa Thu. Những con voi trung nghĩa đã được suy tôn ngang hàng với thần linh, nhằm đề cao tinh thần trọng tình trọng nghĩa của dân tộc Việt Nam hào hùng khí phách, có trước có sau.
Điện Voi Ré là biểu trưng cho tính nhân văn của con người Việt Nam. Voi là con vật được lưu tâm trang hoàng uy nghiêm trong các ngày lễ hội lớn, đồng thời là chiến xa thông minh can trường khi ra trận. Vào thời Nguyễn, Voi còn được xem là đại diện cho sức mạnh, cho uy lực hoàng quyền, bất khả chiến bại. Trong các trận chiến Voi – Hổ, Voi luôn luôn chiến thắng, cái Thiện luôn luôn thắng cái Hung Ác.
Vì tính nhân văn sâu sắc mà điện Voi Ré đã được đưa vào danh mục Di sản Văn hóa Thế giới.
Du lịch Huế ghé thăm điện Voi Ré xưa
Hiện nay, điện Voi Ré chưa được quan tâm bảo tồn và phục hồi kịp thời, đầy đủ. Nhiều chỗ trong điện đổ nát, xuống cấp theo thời gian và sự khắc nghiệt của mưa bão miền Trung. Chúng ta đến thăm điện Voi Ré, tìm hiểu về lịch sử nơi đây, cũng là góp chút sức mình lưu giữ những giá trị văn hoá không bị mai một. Hiện di tích đang nằm trong dự án trùng tu của thành phố. Vì một nền du lịch bền vững, đừng bỏ qua điện Voi Ré khi đi du lịch Huế, bạn nhé!
Bên cạnh điện Voi Ré còn có Hổ Quyền sừng sững – rất đáng để khám phá. Sau khi dạo chơi làng Thuỷ Biều xanh mát, bạn còn được thả sức xuôi thuyền rồng dọc sông Hương, ghé thăm chùa Thiên Mụ nổi tiếng đất cố đô nữa đó.
